AGBU Toronto matching gifts up to $20,000 to camp for children of fallen and injured soldiers

Launched in August 2021, The Armenian General Benevolent Union’s (AGBU) Camp Nairi program prepares to welcome campers for the second consecutive year. The camp, specifically organized for the children of fallen and wounded Armenian soldiers, is one of several valuable initiatives the 116-year-old organization put into motion during and following the 2020 Artsakh War.

The camp’s first installment, which took place last summer and was sponsored by AGBU Toronto, hosted more than 200 campers. There, they enjoyed all the benefits of a summer camp while receiving the support and care they needed through specialized programming and professional care from social workers and psychologists.

The camp’s first installment, which took place last summer and was sponsored by AGBU Toronto, hosted more than 200 campers. (Photo: AGBU Armenia, courtesy of AGBU Toronto)

With the camp’s second session planned for this summer, and an estimated 160 returning campers, AGBU Toronto is asking its members, supporters, and the wider community to donate to the worthy cause. And to encourage donations, AGBU Toronto will match gifts up to a total of $20,000.

We spoke with AGBU Toronto Executive Director Salpi Der Ghazarian to learn more about the program and the fundraising campaign.

Torontohye: The worldwide AGBU network organized several initiatives and projects during and following the 2020 Artsakh War. How was the idea of AGBU Camp Nairi conceived?

Salpi Der Ghazarian : AGBU assisted over 100,000 people impacted during the 2020 Artsakh War by distributing food and supplies, offering trauma counseling, and providing temporary shelter for displaced Armenians, among other relief programming. We quickly expanded our response to include more long-term solutions not only to help restore the socioeconomic welfare of the region but also to address the lasting traumatic effects of the war on the people of Artsakh.

Among the victims of the 2020 Artsakh War are countless children who were not only uprooted from their homes but also suffered the blows of losing a parent or sibling or seeing loved ones come home severely injured or disabled. Camp Nairi is one way we can help these kids reclaim their childhood and process what they’ve been through in a healthy way.

TH: And what exactly does Camp Nairi offer?

SDG: Camp Nairi offers a safe and supportive sleep-away retreat filled with confidence-building activities. With exceptional programming led by certified psychologists and the presence of welcoming clergy in addition to the approachable camp staff, Camp Nairi provides children with top-quality care with ample outlets for self-expression and much-needed healing.

‘Camp Nairi offers a safe and supportive sleep-away retreat filled with confidence-building activities.’ (Photo: AGBU Armenia, courtesy of AGBU Toronto)

Now preparing for its second year, it’s clear that the support services provided by Camp Nairi are invaluable. Mitigating the trauma of a new generation of children of war—especially in a country that still struggles with access to mental health and wellness programs and professionals—is no small feat. But despite some challenges, Camp Nairi is making a positive impact.

Its idyllic outdoor setting helps put the campers at ease upon arrival. Camp Nairi is nestled in the hills of Hankavan in the region of Kotayk in the north of Armenia. With three dormitories, a refectory, an infirmary, soccer fields, an outdoor swimming pool, a basketball court, and an amphitheatre, there is no shortage of world-class amenities available for the children to enjoy.

TH: AGBU Toronto sponsored one of the two sessions in the inaugural summer 2021 program. What were some of the successes of last year’s camp?

SDG: The inaugural summer of Camp Nairi was incredibly successful, with a total enrollment of 200 campers over two 10-day sessions. We are so grateful for the Toronto community’s support—for making it possible for more children to benefit from this camp. The first-class camp facilities and the enthusiasm and dedication of the Camp Nairi staff made for such a successful summer that we had to expand our program for 2022 to meet the demand. 

At Camp Nairi, children enjoy all the benefits of a summer camp while receiving the support and care they needed through specialized programming and professional care from social workers and psychologists. (Photo: AGBU Armenia, courtesy of AGBU Toronto)

Following last year’s sessions, Keghani, one of the psychologists at the camp, explained that most of the children had been taught by their parents to hide and even repress their emotions. However, she said that by creating a safe and trusting environment, they learned how to acknowledge and cope with their feelings and were able to make sense of the sacrifice made by their fathers and brothers.

It’s also important to note that Camp Nairi’s programming extends past just the summer months. To build upon the impact initiated at camp, AGBU is dedicated to supporting these children throughout the year by bringing them back together for special programming such as holiday events, providing aid when needed, and ensuring continued access to therapy services.

TH: AGBU has announced that there will be approximately 160 children participating this year. Are many of them returning campers? 

SDG: Most of the campers, who all range from seven to 13 years old, are returning for a second year. About half of them are from Armenia and the other half from Artsakh. Camp Nairi has been expanded this summer: we are going from two 10-day sessions to two two-week sessions.

TH: How can the community participate in the campaign?

SDG: As you know, AGBU Toronto will match donations up to $20,000. The community’s support will help ensure that we can provide the best experience for the children, all while helping re-build hope.

Those who wish to donate can kindly send their tax-deductible gifts:

• By e-transfer: toronto@agbu.org

• Through PayPal: agbutoronto.org/support

• Or by check mailed to:
  AGBU Toronto
  1 Concorde Gate
  Suite 200 D Mailbox 17
  North York, Ontario
  M3C 3N6

Թորոնթոյէն Օթաուա հեծելարշաւ՝ յանուն հայ զինուորին. հարցազրոյց

Յառաջիկայ ամիս, Օգոստոս 2022-ին, թորոնթոհայ ընկերներ` Խորէն Մարդոյեան եւ Ռաֆֆի Տեմիրճեան հեծանիւներով 389 քիլոմեթր պիտի կտրեն իրենց լումանները յատկացնելու Արցախեան 44-օրեայ պատերազմի ընթացքին վիրաւորուած զինուորներու բուժման գործընթացին: Թորոնթոյէն Օթաուա երկարող երթ-դրամահաւաքի ընթացքին հանգանակուած գումարը ամբողջութեամբ պիտի նուիրուի Երեւանի «Զինուորի տուն» վերականգնողական կեդրոնին՝ ՀՕՄ-ի Գանատայի Շրջանային Վարչութեան միջոցով:

Այս ծրագիրին մասին յաւելեալ տեղեկութիւններ ունենալու նպատակով «Թորոնթոհայ»-ը հարցազրոյց մը ունեցաւ Խորէն Մարդոյեանին հետ:

Թորոնթոհայ.- Պարոն Մարդոյեան, վերջերս յայտարարած ես, որ Օգոստոս 12-15, ընկերոջդ Ռաֆֆի Տեմիրճեանին հետ պիտի իրականացնէք հեծելարշաւ-դրամահաւաք՝ Արցախեան 44-օրեայ պատերազմի ընթացքին վիրաւորուած զինուորներու բուժման ի նպաստ: Ինչպէ՞ս յղացաք այս բարի գաղափարը:

Խորէն Մարդոյեան.- Անկեղծ ասած, իւրաքանչիւր հայի մտքում ու գործողութիւններում պէտք է լինի հայրենիքին օգտակար լինելու ձգտումը՝ անկախ գտնուելու վայրից ու կարողութիւններից: Վերջին պատերազմը եկաւ փաստելու, որ զինուորը մեր ամէն ինչն է` պատիւը, հզօրութիւնը, խիղճն ու ապագան: Խոնարհումս բոլոր նահատակներին, սակայն ապրողներին պիտի սատարենք հնարաւոր բոլոր միջոցներով:

Գաղափարները շատ են, նպատակը մէկը` կանգնել վիրաւոր զինուորների կողքին: Հեծելարշաւի գաղափարը ուխտի նման մի բան էր, որ յղացել էի, վաղուց, ընկերոջս Ռաֆֆի Տէմիրճեանի հետ, բայց մինչեւ համարձակուելը յայտարարել դրա մասին, երկարատեւ մարզւում էինք, որպէսզի իրագործենք Թորոնթոյից մինչեւ Օթաուա՝ 389 քիլոմեթր հեծելարշաւ-դրամահաւաքը, որը ուղղուած է վիրաւոր հերոսների համար բժշկական սարքաւորումներ ձեռք բերելուն:

Աւելորդ է նշել, թէ որքան պարտական ենք մեր զինուորներին ու որքա՛ն կարեւոր է նրանց համար ստեղծել լաւագոյն բուժսարքաւորումներով յագեցած բուժման պայմաններ:

Ձախէն աջ՝ Խորէն Մարդոյեան եւ Ռաֆֆի Տեմիրճեան (լուսանկարը տրամադրեց՝ Խորէն Մարդոյեանը)

Թ.- Ինչո՞ւ որոշած էք ՀՕՄ-ի Գանատայի Շրջանային Վարչութեան միջոցով Երեւանի «Զինուորի տուն» վերականգնողական կեդրոնին փոխանցել հանգանակուած գումարը:

ԽՄ.- Երբ ծրագիրը ներկայացրեցի ՀՕՄ-ի Գանատայի Շրջանային Վարչութեանը, նախաձեռնութիւնը հաւանութեան արժանացաւ վարչութեան կողմից, եւ այն իրագործուելու եւ կեանքի է կոչուելու հենց ՀՕՄ-ի հովանու ներքոյ: Առաջին անգամ չէ, որ ՀՕՄ-ը օգնել էր «Զինուորի տուն» վերականգնողական կեդրոնին. ՀՕՄ-ը միշտ իր զգայուն մասնակցութիւնն է ունեցել ազատամարտի գործընթացներին, միշտ սատար կանգնելով զոհուած ազատամարտիկների­ ընտանիքներին եւ իր հովանու տակ առած մեր նահատակուած հերոսների զաւակներին: Հենց դա էլ պատճառ հանդիսացաւ որոշմանս, որ այս դրամահաւաքը կեանքի կոչեմ իրենց հետ։ Դրամահաւաքի արդիւնքում հաւաքուած ողջ գումարը, ՀՕՄ-ի Գանատայի Շրջանային Վարչութեան միջոցով, փոխանցուելու է Երեւանի «Զինուորի տուն» վերականգնողական կեդրոնին` արդիական բուժսարքաւորումներ ձեռք բերելու նպատակով:

Թ.- Հեծելարշաւը Մարքամի «Յոյսի անտառ» (Forest of Hope) պուրակին տեղադրուած՝ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին նուիրուած յուշաքարին մօտ պիտի ըլլայ, իսկ աւարտը՝ Օթաուայի մէջ տեղադրուած գանատահայ յայտնի լուսանկարիչ Եուսուֆ Քարշի կիսանդրիի մօտ: Ինչպէ՞ս որոշեցիք այս երկու կէտերը:

ԽՄ.- Այս երկու կէտերը շատ խորհրդանշական են, քանի որ Գանատայի Մարքամ քաղաքի «Յոյսի անտառ»-ում տեղադրուած Հայոց ցեղասպանութեան յուշաքարը ուղիղ այն կապն է Օթաուայում տեղադրուած յայտնի գանատահայ լուսանկարիչ Եուսուֆ Քարշի կիսանդրու հետ, որը Հայոց ցեղասպանութիւնից փրկուած, այնուհետեւ աշխարհին յայտնի դարձած գանատահայ լուսանկարիչն է. այսինքն ցեղասպանութեան յուշաքարից մինչեւ ցեղասպանութեան վերապրած յայտնի գանատահայ լուսանկարչի կիսանդրու մօտ:

Թ.- Խօսինք ձեր մարզումներուն մասին. մի՞շտ սիրած էք հեծանիւ քշելը:

ԽՄ.- Ինձ ճանաչողները լաւ գիտեն օդանաւերի եւ աւիացիայի նկատմամբ իմ առանձնայատուկ սիրոյ մասին: Օդաչու դառնալու մանկութեանս երազանքն աւելի ուշ իրականացրի Գանատայում՝ իւրայատուկ ձեւով թռիչքներ իրականացնելով փոքր ինքնաթիռների վրայ: Օդանաւերի նկատմամբ իմ ունեցած սիրուն աւելացաւ նաեւ հեծանուասպորտով զբաղուելը շնորհիւ ընկերոջս Ռաֆֆին, ում հետ յաճախակի սկսեցինք մարզուել եւ հենց այդտեղից էլ առաջ եկաւ հեծելարշաւի գաղափարը՝ յանուն հայ զինուորին:

Թ.- Փափաքողները ինչպէ՞ս կրնան նուէրներ կատարել այս դրամահաւաքին:

ԽՄ.- Դրամահաւաքը արդէն սկսուած է եւ ցանկացողները կարող են իրենց նուիրատուութիւնները կատարել այցելելով ars-canada.ca/donations կայքը եւ ընտրելով «Charity Bike Ride» ֆոնտը:

Ցանկանում եմ յատուկ շնորհակալութիւն յայտնել այն բոլոր նուիրատուներին, որոնք արդէն կատարել են իրենց նուիրատուութիւնները: Մինչեւ հեծելարշաւի պաշտօնական մեկնարկը, որոշել եմ երկու շաբաթը մէկ, զեկոյցով հանդէս գալ հանգանակուած գումարի մասին:

Թ.- Իբրեւ վերջին խօսք` ի՞նչ ունիք ըսելիք:

ԽՄ.- Յուսով եմ, որ դուք նոյնպէս մասնակից կը դառնաք այս հայրենանուէր ծրագրին: Եկէ՛ք միասին մեր համատեղ ուժերով սատար կանգնենք մեր հերոս տղաներին:

Մեզ սպասւում է հետաքրքիր եւ անակնկալներով լի, մօտ 400 քմ. երկարութեամբ երթուղի:

«Չեմ գիտեր ինչու՝ սիրտս կապուած էր Հայաստանին, բան մը կը քաշէր զիս». զրոյց՝ թորոնթոհայ հայրենադարձ Դեր Հովային հետ

Թորոնթոհայ հայրենադարձ Յարութիւն Տէր Յովակիմեանը (ԴերՀովա) յայտնի երաժիշտ, երգահան եւ ձայնագրութեան արտադրող (record producer) է։ Մինչեւ Հայաստան տեղափոխուիլը, 2002-ին, միջազգային երաժշտական ասպարէզին մէջ գրած եւ թողարկած է աւելի քան 300 երգ: Քսան տարիէ ի վեր կ’ապրի եւ կը ստեղծագործէ Հայաստանի մէջ։ Ան հայկական երգարուեստի ասպարէզին մէջ շատ յայտնի անուն է, որ կը գործակցի հայրենի բազմաթիւ երգիչ-երգչուհիներու հետ։ Իր մշակած երգերը մեծ յաջողութիւններ ունեցած են թէ՛ հայկական եւ թէ՛ համաշխարհային բեմերու վրայ։

Հանրածանօթ «Քելէ-քելէ», «Եարխուշտա» երգերուն երաժիշտին հետ զրուցեցինք՝ մօտէն ծանօթանալու անոր երաժշտական ասպարէզին եւ Հայաստան ապրելու փորձառութեան մասին։

Սալբի Սաղտըճեան- Յարութիւն, դուք ձեր երաժշտական ուղին սկսած էք շատ կանուխ տարիքէն։ Առաջին պայմանագիրը կնքած էք 17 տարեկանին։ Գործակցած էք միջազգային յայտնի ձայնագրման ընկերութիւններու հետ։ Ուրկէ՞ կու գայ երաժշտութեան հանդէպ ձեր սէրն ու տաղանդը։

Յարութիւն Տէր Յովակիմեան- Ճիշդը ըսեմ, չեմ գիտեր։ Շատ փոքր տարիքէն յաճախած եմ Արփի Մերասի մանկապարտէզը, ապա՝ անոր կից դպրոցը։ Արփին շատ մեծ կարեւորութիւն կու տար արուեստին՝ պար, երաժշտութիւն, թատերական ներկայացումներ։ Փոքր տարիքիս աւելի շատ թատերականով հետաքրքրուած էի, կ’ուզէի բեմադրիչ կամ դերասան ըլլալ, բայց կողքին՝ երաժշտութիւնն ալ կը սիրէի։ Հայրս եկեղեցւոյ սարկաւագ էր, քեռիս՝ երգիչ։ Բայց կը կարծեմ դպրոցը մեծ դեր ունեցաւ երաժշտութեան հանդէպ սէրս զարգացնելուն մէջ։

ՍՍ- Նախքան Հայաստան հաստատուիլը կը գործակցէիք համաշխարհային նշանաւոր ձայնագրման ընկերութիւններու հետ, ինչպիսիք են` Sony, BMG, Universal Music․ երաժշտական եւ ստեղծագործական ամենաբեղուն ժամանակաշրջանին գերադասեցիք վերադառնալ Հայրենիք, ինչո՛ւ։

ՅՏՅ- Անցեալ տարի իմ Հայաստան տեղափոխուելու 20 տարին լրացաւ։ Յստակ պատասխան չունիմ։ Կարծեմ ինչ որ փուլի հասած էի կեանքիս եւ աշխատանքիս մէջ եւ փոփոխութիւն կ’ուզէի. իրօք շատ մեծ յաջողութիւններու հասայ Գանատայի, Ամերիկայի եւ այլ երկիրներու մէջ, բայց լուրջ եւ մեծ փոփոխութիւն կ’ուզէի։ Շատեր զարմացան, երբ իմացան Հայաստան պիտի տեղափոխուիմ։ Սկիզբը Հայաստան հաստատուելու յստակ նպատակ չունէի, կ’ուզէի փորձել։ Ըսի՝ Գանատայի քաղաքացի եմ, եթէ ամէն ինչ լաւ չընթանայ, կրնամ հանգիստ վերադառնալ։ Երիտասարդ էի, ամուսնացած չեմ եւ այնպիսի աշխատանքի մէջ էի, որ կրնայի ուրիշ տեղէ աշխատիլ, կապուած չէի որեւէ ընկերութեան հետ։

ՍՍ- Հայաստանի հանդէպ սէրը ինչպէ՞ս յառաջացաւ եւ ինչպէ՞ս եղաւ ձեր վերադարձը։

ՅՏՅ- Ես առաջին անգամ Հայաստան եկած եմ ինը տարեկանիս, երբ դեռ Խորհրդային էր, դարձեալ Արփիին շնորհիւ։ Ան կ’ուզէր մեր արմատներուն հետ ծանօթանանք, մտերմանանք։ Ի հարկէ շատ մանրամասն չեմ յիշեր, բայց հետաքրքրական էր։ Երկրորդ անգամ եկայ 2000-ին։ Այդ ժամանակ գործս լաւ էր։ Ամերիկայի, Գանատայի մէջ հանդիպումներ ունէի տարբեր ընկերութիւններու հետ։ Բայց չեմ գիտեր ինչու սիրտս կապուած էր Հայաստանին, բան մը կը քաշէր զիս։ Բոլորիս՝ յատկապէս սփիւռքահայերուս համար բան մը կը քաշէ մեզ հոս, չէ՞։ Կարծեմ այդտեղէն սկսաւ։ Շատ չէի ուզեր ռոմանթիք մօտեցում ունենալ, որովհետեւ գիտեմ շատերը կու գային Հայաստան մեծ ակնկալիքներով, յետոյ, եթէ իրենց սպասումները չարդարանային, կը հիասթափուէին։ Կ’ուզէի աւելի իրատեսական մօտենալ ամէն ինչին։ Սկիզբը նկատեցի, որ շատ սփիւռքահայեր կը շփուին միայն սփիւռքահայերու հետ, ատիկա ինծի համար վանող էր։ Ես որոշեցի մեծաւ մասամբ տեղացիներու հետ շփուիլ՝ իմանալու ինչպէ՞ս կ’ապրին, ի՞նչ դժուարութիւններ ունին, որպէսզի ես ալ պատրաստ ըլլամ ապրելու եւ՝ չհիասթափուիմ։

ՍՍ- Եւ․․․ մնացիք։

ՅՏՅ- Առաջին մի քանի տարիները դուրսի գործերս շարունակեցի։ Այդ ժամանակ համացանցը շատ-շատ վատ էր, բայց կը փորձէի կապը պահել դուրսի հետ, մինչեւ որ ծանօթացայ այստեղի երաժիշտներու, արուեստագէտներու հետ ու սկսայ իրենց հետ աշխատելու։ Կամաց-կամաց դուրսի հետ կապերս կորսնցուցի, աւելի շատ կեդրոնացայ եւ խորացայ Հայաստանի երաժշտական ասպարէզին մէջ եւ մնացի։

ՍՍ- Որպէս արուեստագէտ եւ ստեղծագործող, ի՞նչն է ձեր ներշնչման աղբիւրը։

ՅՏՅ- Դժուար է ըսել, բայց կը կարծեմ տխուր պահերն են, որոնք զիս աւելի կը մղեն ստեղծագործելու։ Ես միշտ սովորութիւն ունիմ աւելի շատ ուրախ երաժշտութիւն ստեղծելու, երաժշտութիւն, որ աւելի մասսայական (զանգուածային) ըլլայ, մեծ մասը լսէ, սիրէ ու այդ երգերուն տակ պարէ, ուրախանայ։ Բայց հետաքրքրական է չէ՞, որ ես տխուր պահերուս է, որ այդ ամէն ինչը կ’ընեմ։ Կարծես այդ հոգեվիճակէն դուրս գալու համար կը ստեղծագործեմ։ Ուրախ ժամանակ չեմ կրնար։

ՍՍ- Երաժշտական ո՞ր ժանրն է ձեզի աւելի հոգեհարազատ։

ՅՏՅ- Տարիներու ընթացքին փորձած եմ շատ տարբեր ժանրեր, որոնք ինծի համար մարտահրաւէրի նման էին։ Ատոր համար ալ շատ կը սիրեմ միշտ նոր բան փորձել․ այն բանը որ ինձմէ հեռու է, կ’ուզեմ փորձել, տեսնել ինչպէս կրնամ զայն աւելի մասսայական դարձնել։ Օրինակ՝ առնել երաժշտական կտոր մը, որ շատ ծանօթ չէ եւ սիրուած չէ, զայն դարձնել աւելի ընդհանրական, շահութաբեր (commercial)։ Այդ պատճառով փոփ երաժշտութիւնը ինծի աւելի հոգեհարազատ է։ Կը պատահի ժողովրդական կամ հայրենասիրական երգ մը վերածեմ կամ մօտեցնեմ փոփի, որ մարդիկ աւելի սիրեն։

Առաջին յաջողութիւնս Հայաստանի մէջ 2006-ին էր, երբ «Քամի փչի» անունով երգ մը վերամշակեցի և գործիքավորեցի: Սփիւռքահայու կարօտս դէպի հայկականը այդտեղէն սկսաւ։ Արեւմուտքի իմ փորձառութենէն վերցնելով ու հայկականին միահիւսելով նոր բան մը ստացայ, ատիկա ինծի մեծ-մեծ յաջողութիւն բերաւ։ Այդ ժամանակ մէկը չէր մտածեր այդպիսի բան մը ընելու մասին։ Հիմա շատերը կ’ընեն: Աւելի նոր ձայն էր, նոր ժանր։ Կը սիրեմ խառնել՝ հայկականը արեւմուտքի ձայներով, ռիթմերով։

ՍՍ- Ձեր ստեղծագործութիւններէն կամ յօրինումներէն որո՞նք աւելի հոգեհարազատ են ձեզի։

ՅՏՅ- Շատ չեմ կրնար առանձնացնել։ Կրնայ ըլլալ երգեր, որոնք յաջողութիւն ունեցած են, օրինակ՝ Սիրուշոյի «Քելէ քելէ»-ն կամ Սոֆի Մխէեանի հետ ունեցած երգերս։ Նոր փորձարկումներէս Սեւակ Ամրոյեանի «Ախպերս ու ես»-ը եւ «Եարխուշտա»-ն, որոնք մեծ յաջողութիւն ունեցան։ Երեւի «Եարխուշտա»-ն իմ ամէնէն սիրած գործերէն մէկն է, որովհետեւ միտքը, երաժշտութիւնը, բացի հայկական պարէն, իմս է։ Փոքր ժամանակ կը պարէի։ Երբ «Եարխուշտա» պարին ծանօթացայ, հիպնոսացնող բան մը կար մէջը. ինչքան պարզ պար է, բայց այդքան ուժ եւ զօրութիւն կայ մէջը։ Ըսի՝ այս երաժշտութեամբ երգ պիտի ստեղծեմ։ Յասմիկ Կարապետեանի հետ «Անհնարը»։ Ես կատարելապաշտ (perfectionist) եմ, միշտ կը լսեմ հին գործերս, եւ կ’ըսեմ` երանի՜ ասիկա այս ձեւով ըլլար, կամ այսպէս ընէի։ Ուրեմն՝ շատ չեն, որոնք ինծի համար կատարեալ են։ Վերջին երկու յիշատակածներս ինծի հոգեհարազատ են։

ՍՍ- Դուք համաշխարհային ճանաչում բերած հայկական երգերու, ինչպէս «Քելէ-քելէ» երգի երաժիշտն էք, Մանկական Եւրատեսիլին՝ Հայաստանին առաջնութիւն բերած «Մամա» երգին գործիքաւորողը։ Ըստ ձեզի, ինչո՛ւ հայկական երգարուեստը համաշխարհային մաշտաբով տարածում եւ ճանաչելիութիւն չունի։

ՅՏՅ— Առաջ՝ ձայնագրման ընկերութիւնները կը թողարկէին ալպոմները, իրենք ալ կը զբաղէին այդ գործերով, կապեր ստեղծելով, բայց տարիներու ընթացքին շատ բան փոխուեցաւ գիտարուեստի (technology) շնորհիւ։ Հիմա ամենահասարակ, ամենապարզունակ երգերը կրնան մեծ հիթ ունենալ աշխարհի մէջ։ Շատ անկանխատեսելի է։ Հիմա չես գիտեր ճիշդ ինչը կրնայ հասնիլ յաջողութեան։ Բայց, ըստ ինծի՝ պէտք է ստեղծուին կապեր, լեզուի, անգլերէնի լաւ իմացութիւն ունենալ, դուրսի հետ շփուելու կարողութիւն, ինչու չէ նաեւ՝ բախտ։ Ես առաջին օրէն միշտ երազած եմ ստեղծել երգեր, երազած եմ նաեւ ունենանք արուեստագէտներ, որոնք դուրսը շատ յայտնի կը դառնան։ Դասական երաժշտութեան մէջ օրինակ՝ Տիգրան Համասեանը կրցած է մեծ յաջողութիւններու հասնիլ։ Դասականի մէջ երգի բառեր չկան, ատոր համար աւելի հեշտ է համաշխարհային դառնալը։

ՍՍ- Հայաստան ապրելու երկար տարիներու փորձառութիւն ունիք։ Կեանքը ինչպէ՞ս է հոս՝ իր լաւ ու վատ կողմերով։

ՅՏՅ- (Խնդալով) նախքան մեր հարցազրոյցը, հոսանքը գնաց, ատկէ մէկ օր առաջ ջուր չունէինք։ Անցեալները մէկու մը կ’ըսէի՝ «Եթէ մէկը կ’ուզէ իր կեանքը անակնկալներով լեցուն ըլլայ, չգիտնայ վաղը ի՛նչ կրնայ պատահիլ, թող գայ հոս»։ Անշուշտ շատ լաւ հնարաւորութիւններ ալ կան։ Մարդիկ, որոնք առաջին անգամ կու գան Հայաստան, կը զարմանան․ կ’ըսեն՝ «Օ՜, փաստօրէն համացանց ունիք, լաւ ճաշարաններ ունիք, սա ունիք, նա ունիք»։ Հայաստանի մասին միշտ սխալ կարծիք եղած է դուրսը, բարեբախտաբար ժամանակի ընթացքին ատիկա փոխուած է, եւ յաճախակի այցելութիւններով այդ սէրը, այդ կապը ստեղծուած է Հայաստանի հետ։ Բայց, ի հարկէ, դժուարութիւնները կան, այս վերջին երկու տարին մենք կը տեսնենք ինչ վատ վիճակի մէջ յայտնուած ենք։ Չենք հասկնար՝ ուր կ’երթայ այս ամէն ինչը։

Ես 20 տարի է այստեղ եմ եւ ուրախ եմ։ Բայց որպէս արուեստագէտ փոփոխութիւն կ’ուզեմ, այստեղ այդ առումով շատ փակ է։ Բնակչութեան 97 տոկոսը հայ է, մենք ուրիշ ազգերու հետ չենք շփուիր։ Դժբախտաբար, ատիկա կ’ազդէ մեր զարգացման վրայ, ըլլայ առօրեայ կեանքին, կամ տարբեր ասպարէզներու վրայ։ Ես երբ Հայաստանէն դուրս կ’ելլեմ քանի մը շաբաթով, արդէն կը սկսիմ ուրիշ ձեւով մտածել, կ’ուզեմ այլ ձեւով ստեղծագործել։ Տարին մէկ երկու անգամ պէտք է այդ փոփոխութիւնը։ Այդ բոլոր թերութիւններով հանդերձ, ես ուրախ եմ հոս։ Եթէ նոյնիսկ գործով երթամ դուրս, գիտեմ, որ պիտի վերադառնամ։

Իսկ կեանքը ինչպէ՛ս է հոս․ Երեւանը փոքր է, հեշտ է դուրս գալը, մարդոց տեսնելը։ Պէտք չունիս երկար ճանապարհ քշելու, որ մէկու մը հանդիպիս։ Պէտք չունիս շաբաթներ առաջ ժամադրուելու։ Սկիզբը ինծի համար ալ խորթ էր, երբ յանկարծ մէկը տունս կու գար, բայց հիմա արդէն վարժուեցայ։ Թէեւ տարիներու ընթացքին հոս ալ փոխուեցաւ, արդէն մարդիկ աշխատանքի բերումով շատ ժամանակ չունին հանդիպումներու։ Եղանակի մասին խօսք չկայ․ եղանակը շատ-շատ լաւ է։ Թէեւ ամառը ահաւոր շոգ է, բայց մենք ունինք չորս եղանակ։ Թորոնթոյի աշունը կ’ատէի, այդ մութ, մոխրագոյն երկինքը երբեք չէի սիրեր։ Քիչ մը դժուար է համեմատել այստեղը դուրսի հետ, բայց բախտաւոր եմ, որ տարիներու ընթացքին ունեցած եմ լաւ ընկերներ, որոնց հետ կը շարունակեմ ընկերութիւնս։

Մէկ բան զիս շատ կ’անհանգստացնէ․ մարդիկ, որոնք հիասթափուած կ’ուզեն արտագաղթել։ Կ’ուզեմ շրջապատիս մէջ ըլլան մարդիկ, որոնք քիչ մը լաւատես են։ Կան շատ երիտասարդներ, որոնք շատ լաւատես են, հայրենասէր են, կ’ուզեն հոս ապրիլ, լաւ աշխատանք ունին՝ 19 →

«Չեմ գիտեր ինչու՝ սիրտս կապուած էր

Հայաստանին... ← 17

տեղեկատուական արհեստագիտութիւններու (IT) ոլորտի մէջ։ Կ’ուզէի օրինակ, որ բոլորս քաղաքականութեամբ չզբաղէինք։

Գանատա, օրինակ, չեմ գիտեր ես քանի անգամ քուէարկած եմ։ Բայց հոս ստիպուած ենք խորանալու քաղաքականութեան մէջ։

Իմանալ ինչ տեղի կ’ունենայ լաւ է, բայց շատ խորանալը ինծի այդքան ալ հաճելի չէ, որովհետեւ աւելորդ ծանրութիւն կը բերէ կեանքիդ մէջ։ Երանի այնպէս ըլլար, որ ամէն մէկս զբաղէինք մեր մասնագիտութեամբ, մեր կեանքով։

ՍՍ- Ի՞նչ խորհուրդ կու տաք սփիւռքահայ մեր հայրենակիցներուն Հայաստան հաստատուելու համար։

ՅՏՅ- Մեծ սպասելիքներ չունենալ, համբերութիւն ունենալ, որեւէ բանէ չհիասթափուիլ ու չհեռանալ։ Դժուարութիւններ կան, բայց շատ լաւ բաներ ալ կան։ Թորոնթոյէն հայրենադարձ եղած ընտանիքներու լաւ օրինակներ ունինք, որոնք հոս կ’ապրին։ Ամէն ինչը կայ հոս․ ուսում կայ, եթէ կ’ուզեն լաւ դպրոց դնել իրենց զաւակները, գործն ալ կայ, բայց մեծ ակնկալիքներ չունենալ։

Ես չեմ ուզեր ըսել, թէ եկէք ամէն ինչ լաւ է, որովհետեւ այդպէս չէ, բայց կ’ըսեմ՝ եկէք փորձեցէք, գուցէ կամաւորական ծրագիրներով քանի մը ամիս մնաք։ Այդպիսի շատ լաւ ծրագիրներ կան, որոնք ապրելու, աշխատելու hնարաւորութիւն կու տան երիտասարդներուն, որոնց մէկ մասը յետոյ կ’որոշէ հաստատուիլ։

ՍՍ- Յառաջիկային ի՞նչ ծրագիրներ ունիք։

ՅՏՅ- Վերջին քանի մը տարիներուն աւելի խորացայ ժողովրդական, հայրենասիրական ժանրին մէջ։ Շատ լաւ ծրագիրներ ըրինք Սեւակ Ամրոյանի, Արփիի հետ եւ շատ ուրախ եմ ատոր համար։ Հիմա կ’ուզեմ նոր բան ընել, նոր բաներ փորձել։ Կան ծրագիրներ, օրինակ՝ վերջերս աշխատեցայ Սաղիմահայ արուեստագէտ Աբօ Սահակեանի հետ։ Ան առաջին սփիւռքահայ արուեստագէտն էր, որուն հետ կը համագործակցիմ։ Արփիին եւ Աբոյին հետ «Հանի տանի» երգը շատ յաջող էր եւ շատ հաճոյք ստացայ այդ աշխատանքէն։ Հիմա Աբոյին հետ քանի մը ծրագիրներ կ’ընեմ։ Իրեն հետ աշխատիլը շատ հաճելի է։ Ան այն մարդոցմէ է, որ դեռ մէկ գործը չաւարտած մէկ այլ գործի մը ծրագիրը կը ներկայացնէ։ Մենք շատ արագ կ’աշխատինք, իսկ Հայաստանի մէջ ամէն ինչ կամաց, հանգիստ կ’ընթանայ։ Շատ շնորհակալ եմ իրեն, որ զիս կը վերադարձնէ արագ աշխատելու ժամանակին։