Համազգայինի «Արցախ» պարարուեստի ուսումնարանին եւ «Էրեբունի» պարախումբին շնորհած արուեստի, հայրենասիրութեան եւ ազգային ոգիի յաղթանակը
Լուսանկարը` Յակոբ Գուզուեանի, որոնք տրամադրած է «Գլաձոր» մասնաճիւղը:
Հայ մշակոյթին մէջ պարը միայն արուեստի ձեւ մը չէ, այլ ժողովուրդի յիշողութիւնը, պատմութիւնը, հաւաքական ոգին եւ սերունդներու միջեւ անխզելի կապը։ Դարեր շարունակ հայ ժողովուրդը իր ցաւն ու բերկրանքը, իր պայքարն ու յաղթանակը, իր հաւատքն ու յոյսը արտայայտած է երգով ու պարով՝ անոնց վերապահելով ազգային ինքնութեան պահպանման կարեւորագոյն դերերէն մէկը։
Ահա այս գիտակցութեամբ ու հոգեւոր ժառանգութեան նկատմամբ խոր յարգանքով էր, որ 13-14 յունիսին Համազգայինի «Գլաձոր» մասնաճիւղի «Արցախ» պարարուեստի ուսումնարանն ու «Էրեբունի» պարախումբը հանդիսատեսին պարգեւեցին արուեստով, գեղեցկութեամբ, ազգային շունչով եւ հայրենասիրական վեհ զգացումներով լեցուն երկու անմոռանալի երեկոներ։
Երկօրեայ պարարուեստի այս ներկայացումը անմոռանալի խոր տպաւորութիւն ձգեց ներկաներու հոգիներուն մէջ։ «Համազգային» թատերասրահի բեմը այդ երկու օրերուն վերածուած էր ազգային մշակոյթի կենդանի վկայի, ուր երաժշտութիւնը, պարը, արուեստը եւ հայրենասիրութիւնը միաձուլուած էին մէկ ամբողջութեան մէջ՝ ստեղծելով հոգեպարար ու յուզիչ մթնոլորտ մը։
Դահլիճը լեցուած էր ոգեւորութեամբ, սպասումով եւ հպարտութեամբ։ Ներկայ էին ծնողներ, բարեկամներ, թորոնթոհայ մշակութասէրներ եւ հայ արուեստը գնահատողներ, որոնք եկած էին վայելելու ամիսներու տքնաջան աշխատանքի արդիւնքը։ Բեմ բարձրացած իւրաքանչիւր պարող, մեծ թէ փոքր, իր կատարումով կը մարմնաւորէր նուիրում, կարգապահութիւն, հետեւողականութիւն եւ ազգային գիտակցութիւն։
Երեկոն կը կրէր գեղարուեստական ղեկավար, պարուսոյց եւ բեմադրիչ Նելլի Կարապետեանի ստեղծագործ միտքին ու տարիներու փորձառութեան դրոշմը։ Բեմադրութիւններու ներդաշնակութիւնը, պարերու յաջորդականութիւնը, ամենայն բծախնդրութեամբ մտածուած նրբաճաշակ տարազներու հարստութիւնը, զգացական եւ գաղափարական ընթացքը կը վկայէին բարձր ճաշակի, խոր մտածողութեան եւ ազգային արժէքներուն նկատմամբ ունեցած բարձր գիտակցութեան մասին։
Հանդիսավար Թամար Տօնապետեան Գուզուեան իր ներկայութեամբ, բարեհնչիւն ձայնով եւ արտայայտիչ ասմունքներով ամբողջ երեկոյին հաղորդեց յատուկ վեհութիւն։ Անոր ներկայացուցած տեղեկութիւններն ու բանաստեղծական տողերը նոր խորութիւն եւ իմաստ հաղորդեցին իւրաքանչիւր ելոյթի։
Երաժշտութիւններուն մէկ մասը կը կրէր գանատահայ արուեստագէտ, երաժիշտ-դաշնակահար Սէրուժ Գրաճեանի ստեղծագործական եւ մշակողական կնիքը։ Անոր երաժշտական մշակումները ազգային մեղեդիներուն հաղորդած էին նոր շունչ, նոր գոյն եւ նոր արտայայտչականութիւն, որոնք անմիջապէս կը հասնէին հանդիսատեսին սրտին։
Երկու ժամ տեւողութեամբ ծրագիրը հարուստ բեմադրութիւններով, հիասքանչ տարազներով եւ առինքնող կատարումներով վայելքի գերագոյն պահեր պարգեւեց հանդիսատեսին։ Բացումը՝ «Էրեբունի» պարախումբի խրոխտ, հպարտ ու յաղթական քայլերով կենդանացուց հայկական լեռնաշխարհի հերոսական ոգին։ Պարը վերածուած էր ազգային արժանապատուութեան եւ հաւաքական ուժի փառաբանութեան։
Ապա բեմը լեցուեցաւ «Արցախ» ուսումնարանի սաներով։ Տարբեր տարիքային խումբերու մասնակցութեամբ ներկայացուած բեմադրութիւնները դահլիճին մէջ տարածեցին մանկական անմեղութիւն, ուրախութիւն եւ կենսախինդ տրամադրութիւն։ Գունագեղ տարազներով զարդարուած փոքրիկները իրենց ճշգրիտ ու ներդաշնակ շարժումներով ոչ միայն գեղեցկացուցին բեմը, այլեւ ապացուցեցին, թէ ազգային մշակոյթը ապահով ձեռքերու մէջ կը գտնուի։
«Արցախ» ուսումնարանի սաներուն պարերը հանդիսատեսին յիշեցուցին այն անհոգ օրերը, երբ կեանքը լեցուն էր խաղով, երազներով եւ մաքուր ժպիտներով։ Անկեղծ արտայայտութիւնները եւ բնական բեմական ներկայութիւնը բազմաթիւ ջերմ ծափողջոյններու արժանացան։
Բեմադրութիւններուն այլազանութիւնն ու «Էրեբունի» պարախումբի առինքնող կատարումները հոգեկան ապրումներու ալեկոծումներ յառաջացուցին. մենապարերով, թռիչքներով, արագ պտոյտներով, եռանդուն հաստատակամ շարժումներով ու հայուհիի նազանքով պարուրուած կատարումները երիտասարդական կենսունակութիւն դրսեւորեցին։
Իւրաքանչիւր շարժում կը կրէր պատմութիւն, իւրաքանչիւր քայլ՝ աւանդութիւն, իւրաքանչիւր պտոյտ՝ դարերու յիշողութիւն։
Երեկոյի ամենայուզիչ պահերէն մէկը Արցախի քառասունչորսօրեայ պատերազմի հերոսներուն, նաեւ ազատագրական պայքարին նուիրուած բեմադրութիւններն էին, ուր ցաւը, կորստեան ծանրութիւնը եւ պայքարի անկոտրում կամքը այնպիսի ուժով արտայայտուած էին, որ կարելի չէր անարցունք դիտել։ Երիտասարդ պարուհիներուն դէմքերուն վրայ արտացոլացող վիշտը, սակայն, միաժամանակ կը կրէր յոյսի, հաւատքի եւ դիմադրութեան կայծը։
Պարողները իրենց խրոխտ կեցուածքով եւ վառ հայեացքներով կը փոխանցէին այն համոզումը, թէ հայ ժողովուրդը երբեք չի հրաժարիր իր պատմական յիշողութենէն եւ իր արդար իրաւունքներէն։
Մարդկային ու ազգային վեհ ապրումներու, կորուստի ու պայքարի, սիրոյ, տոկունութեան հաւատքի եւ յոյսի յոյզեր արթնցող իրերայաջորդ ներկայացումները ստեղծեցին բացառիկ մթնոլորտ։
Եզրափակիչ բաժինը իսկական տօնախմբութեան վերածուեցաւ։ Փոքրիկներն ու մեծերը, ձեռք ձեռքի տուած, բարձրացան բեմ՝ խորհրդանշելով հայ ժողովուրդի միասնական կամքը եւ անսասան հաւատքը։ «Արցախ» ուսումնարանի եւ «Էրեբունի» պարախումբի բոլոր անդամները միասին ստեղծեցին հզօր, շքեղ եւ անմոռանալի պատկեր մը։
Բեմը բառացիօրէն կը թնդար անոնց ոգեւորութենէն, ուժէն եւ երիտասարդական եռանդէն։ Համաչափ շարժումները, հսկայական կազմը եւ կատարողական բարձր մակարդակը կը վկայէին ամիսներու անխոնջ աշխատանքի մասին։ Անոնք մեր ներկան եւ ապագան էին՝ հայ մշակոյթի կենդանի ժառանգորդները։
Ներկայացման աւարտին Թամար Տօնապետեան Գուզուեան գնահատեց բոլոր մասնակիցները, ծնողները, աջակիցները եւ կազմակերպիչները։
Յատուկ երախտագիտութեամբ բեմ հրաւիրեց բեմադրիչ, պարուսոյց եւ գեղարուեստական ղեկավար Նելլի Կարապետեանը, որ իր անսպառ նուիրումով, ստեղծագործ երեւակայութեամբ եւ տարիներու անխոնջ աշխատանքով կերտած է սերունդներ, որոնք ոչ միայն պարել գիտեն, այլ նաեւ սիրել եւ արժեւորել իրենց ազգը, մշակոյթը եւ արմատները։ Նշանակալից էր հանդիսավարին վերջին խօսքը. «Կը հաւատանք, որ միասին գործելով աւելին կրնանք յաջողցնել։ Իննսունութ տարեկան Համազգայինի հիմնադիրներէն մեզի հասած լոյսով, բայց մանաւանդ այսօր այս բեմէն ճառագայթող լոյսով՝ լոյսին առաջնորդենք մեր քայլերը»։
Իրապէս, այս երկու երեկոները պարզ ելոյթներ չէին։ Անոնք ազգային ինքնութեան, մշակութային շարունակականութեան, հայրենասիրութեան եւ հաւաքական կամքի տօնակատարութիւններ էին։ Բեմին վրայ հնչող ամէն մեղեդի, կատարուող ամէն շարժում եւ ծափողջոյններու ամէն ալիք կը վկայէր, որ հայ մշակոյթը կը շարունակէ ապրիլ, ծաղկիլ եւ ոգեշնչել նոր սերունդներ։
Եւ երբ վերջին ծափերը դեռ կը հնչէին դահլիճին մէջ, բոլորը կը հեռանային նոյն զգացումով՝ հպարտութեամբ, յուզումով եւ վստահութեամբ, որ հայ պարը, հայ մշակոյթը եւ հայ ոգին պիտի շարունակեն լուսաւորել մեր հաւաքական ճանապարհը՝ այսօր, վաղը եւ միշտ։
«Համազգային» թատերասրահի բեմը այդ երկու օրերուն վերածուած էր հայկական ոգիի եւ մշակոյթի կենդանի տօնակատարութեան, ուր փոքրիկներ, պատանիներ, երիտասարդներ եւ մեծահասակներ միասնաբար կերտեցին գեղարուեստական այնպիսի պատկերներ, որոնք երկար ժամանակ պիտի մնան ներկաներուն յիշողութեան մէջ։
Ներկայացուած իւրաքանչիւր պար ոչ միայն գեղարուեստական բարձր արժէք ու ճաշակ կը ներկայացնէր, այլ նաեւ պատգամ մը կը փոխանցէր՝ հայրենիքի սիրոյ, ազգային արժանապատուութեան, մշակութային ժառանգութեան պահպանման եւ սերունդներու հոգեւոր դաստիարակութեան մասին։ Այդ պատճառով ալ այս ձեռնարկը ազգային ինքնութեան գեղեցիկ ու տպաւորիչ արտայայտութիւն մըն էր, ուր բեմ բարձրացած իւրաքանչիւր մասնակից դարձած էր հայ մշակոյթի արժանաւոր դեսպանը։ ֍
Այս թղթակցութիւնը լոյս տեսած է «Թորոնթոհայ»-ի յուլիս 2026 թիւին մէջ:
