Նամակներ՝ խմբագիրին (դեկտ. 2024-ի թիւ)
Սրբապղծութի՞ւն
Յարգելի խմբագրութիւն,
Կարդացի Ռուբէն Ճանպազեանի «Այլանդակ տառեր. սրբապղծութի՞ւն, թէ սրբազան վերածնունդ» խորագիրով յօդուածը («Թորոնթոհայ» #207, նոյ. 2024): Ժպիտ մը ուրուագծուեցաւ դէմքիս, որովհետեւ նոյն թեմայով վէճ մըն ալ տեղի ունեցաւ մեր ընտանեկան ընթրիքի սեղանին շուրջ, ի տես «Հայկական այբուբեն» խորագիրով պատկերին:
Հայոց լեզուն եւ այբուբենը «թանգարանային ցուցանմոյշի» փոխարէն «խաղավայրի» վերածելու անհրաժեշտութիւնը խորապէս կարեւոր է այսօրուան սփիւռքի պայմաններուն մէջ։ Լեզուն կենդանի է, երբ ան կ'օգտագործուի, կ'ուսումնասիրուի եւ, ինչպէս դուք կը նշէք, երբ մարդիկ չեն վախնար «սխալիլ» կամ «խաղալ» անով։
Յատկապէս կարեւոր է, որ նոր սերունդը ընկալէ հայերէն լեզուն ոչ միայն որպէս պատմական ժառանգութիւն, այլ՝ որպէս ներկայով շնչող եւ ապագայ կերտող գործիք։ Թոյլատրելի չէ կաղապարել մեր լեզուն սրբացումի անունին տակ. պէտք է ապրեցնել զայն՝ այնպիսի գունագեղ ու հետաքրքրական ձեւերով, որոնք մանուկ ու պատանի սերունդը կը մօտեցնեն անոր։ Ձեր յօդուածը կը վերահաստատէ, որ լեզուն մեր ինքնութեան հզօր հիմն է եւ ան կը մնայ յարատեւ ապրող միայն այն ժամանակ, երբ մենք կ'օգտագործենք զայն, կը ստեղծագործենք անով եւ կը մասնակցինք անոր աճին։
Հոս, սակայն, հարկ կը զգամ ընդգծելու, որ թէեւ պէտք չէ վախնալ «սխալել»-է կամ «խաղալ»-է լեզուին հետ (ինչպէս յօդուածագիրը կը նշէ), ստեղծագործողին անունը՝ «Մարտիրօս Չիլիան» գրելաձեւը լեզուի աղաւաղում կը համարեմ։ Սա նոյնիսկ չի համապատասխաներ աբեղեան (չ)ուղղագրութեան օրէնքներուն: Հայերէն լեզուի զարգացումը պէտք չէ ըլլայ ծուռմռիկ կամ սխալ արտայայտութիւններով, որոնք կը խաթարեն լեզուի կառուցուածքը։ Նորարարութիւնը եւ ճաշակով ստեղծագործելը կարեւոր են, բայց պէտք է անոնք մնան լեզուական ճշգրտութեան սահմաններուն մէջ, որքան ալ որ ստեղծագործող արուեստագէտը այդ գրելաձեւը համարէ «unique» եւ «catchy»։
Շնորհակալ եմ, որ «Թորոնթոհայ»-ը նման կարեւոր նիւթ մը կը բարձրաձայնէ եւ յոյսով եմ, որ այս տեսակէտը կը դառնայ շարժիչ ուժ մեր համայնքին մէջ։
Յարգանքներով՝
Գուլաճեան Խաժակ
Թորոնթօ
**
Տառերը ուզածիդ պէս գրէ, ուզես երկինքէն կախէ, ուզես երկինք հանէ, ինչ ուզես ըրէ այդ տառերով, ատոնք լեզու սորվելու, լեզու կիրարկելու, լեզու սիրելու եւ լեզու զարգացնելու հետ կապ չունին։
Հայերէնին անծանօթ օտարի մը ձեռքը տուր մեր տառերը, շատ աւելի յաջող արուեստ մը մէջտեղ բերէ, շատ հաւանաբար։ Ատիկա խաղ մըն է։ Թերեւս որոշ դրական տրամադրութիւն ստեղծէ, թերեւս՝ ոչ։ Նայած՝ թէ ի՞նչ է ծրագիրդ։ Ծրագիր կա՞յ այդ արարքին ետեւ։
Սակայն լեզուն կիրարկելը, գործածելը ուրիշ բաներ են, որոնց հետ կապ չունին գրածներդ։ Ասիկա ընդհանուր եւ շատ տարածուած երեւոյթ մըն է։
Իշխան Չիֆթճեան
Գերմանիա
(Ֆեյսպուքեան անդրադարձ՝ ի պատասխան Ռուբէն Ճանպազեանի «Այլանդակ տառեր. սրբապղծութի՞ւն, թէ սրբազան վերածնունդ» յօդուածին)
****
Giving hope to Armenians in Lebanon
Dear Editor,
I read your interview about the "Together for the Armenians of Lebanon" fundraiser concert with great interest and appreciation. Initiatives like this not only offer vital financial support but also strengthen the bonds of solidarity within our global Armenian community.
As we approach the holiday season, marked by Giving Tuesday and Christmas, we are reminded of the importance of supporting those in need, especially during times of crisis. The Lebanese Armenian community, though not directly impacted by recent bombings, is facing difficult times. Economic instability, compounded by the ongoing regional challenges, has placed tremendous pressure on these communities. Financial assistance is crucial to ensure that they not only survive but thrive.
The Armenian population of Lebanon has a rich cultural and historical heritage, but today, many families struggle with basic needs. Armenian institutions, churches, and schools that serve as pillars of community life rely heavily on donations and external support to continue their vital work. Without aid, these organizations could face closures, threatening the continuity of Armenian culture in the region.
As we celebrate Christmas and Giving Tuesday, let us remember our fellow Armenians in Lebanon, who need our help now more than ever. Together, we can ensure that the Armenians of Lebanon have the resources they need to rebuild and thrive.
Thank you for highlighting this important initiative and reminding us of the power of collective action and generosity.
Sincerely,
Dr. Khajag Koulajian
Toronto
***
Beauty, class, and the price of perfection in Armenia
Dear Editor,
Thank you for publishing such thoughtful responses to my article (“Armenian beauty culture examined”) in the Torontohye Oct. 2024 issue. I want to address the points raised by one reader, Jirair Tutunjian about the costs of cosmetic procedures in Armenia, a country he describes as “cash-strapped.”
While beauty culture does reflect class divisions, with wealthier individuals having easier access to procedures, cosmetic procedures in Armenia are relatively affordable compared to North America. This affordability has led to plastic surgery tourism, with diasporans travelling to Armenia to be able to partake in the rituals of beauty culture economically inaccessible to them in North America. As well, Armenia's beauty industry also offers procedures at various price points, making them available to much of the local population.
Armenia's growing middle class (with growing disposable incomes) and evolving living standards mean that spending on cosmetic procedures is as socially acceptable and feasible as spending on other non-essential categories, such as eating out or entertainment. The issue isn't the discretionary spending itself but rather the underlying societal pressures and problematic assumptions driving the desire for these procedures.
As for the request for data, recent hard figures on the prevalence, cost, and consequences of plastic surgery in Armenia are tough to come by. That has left a major gap that a few Armenian women attempt to fill through their efforts in cultural analysis. One such example is an OC Media article from 2018, where Armine Avetisyan explores how, for many women, cosmetic procedures are an economic necessity to gain employment in a market rife with age and look discrimination (‘Age discrimination in Armenia: Why women turn to plastic surgery to find work,’ June 21, 2018, OC Media).
There is a lot of complex background noise dictating the decision to spend money to alter one's appearance.
Sincerely,
Sophia Alexanian
Toronto
