Թորոնթօն կ'ողջունէ աշխարհը. Ֆութպոլի աշխարհի բաժակի մրցաշարքը պաշտօնապէս բացուեցաւ

«ԹՈՐՈՆԹՈՀԱՅ»—Ամիսներ տեւած անհամբեր սպասումէն, նախապատրաստութիւններէն եւ քաղաքը կամաց-կամաց կարմիրով ողողող խանդավառութենէն ետք, երկար սպասուած պահը վերջապէս հասաւ: Ֆութպոլը, որ տասնեակ միլիոնաւոր մարդոց համար լոկ մարզախաղ մը ըլլալէն անդին՝ կենսակերպ, անզսպելի կիրք եւ հզօրագոյն միաւորող ուժ է, պաշտօնապէս բախեց մեր քաղաքին դուռը:

Երէկ՝ Մեքսիքօ սիթիի մէջ, հոծ բազմութեան ներկայութեամբ եւ Մեքսիքոյի ու Հարաւային Ափրիկէի հաւաքականներու անդրանիկ ճակատումով, հնչեց 2026 թուականի տղամարդոց Աշխարհի բաժակի (World Cup) շքեղ մեկնարկը ազդարարող սուլիչը:

Գանատայի հաւաքականի աստղ Ալֆոնսօ Տեյվիս (լուսանկարը՝ @canadasoccer Instagram-ի էջէն)

Սակայն մեզի՝ թորոնթոցիներուս համար իսկական տօնը օր մը ուշ՝ այսօր կը սկսի: Ամբողջ աշխարհի ուշադրութիւնը այժմ կը սեւեռի դէպի հիւսիս, քանի որ համաշխարհային մարզական այս հսկայական ալիքը վերջապէս կը հասնի Գանատա ու մեր հարազատ Թորոնթօ։ Գանատայի ազգային հաւաքականը, պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով իր սեփական հողին վրայ պիտի խաղայ Աշխարհի բաժակի մրցաշարքին մէջ՝ հիւրընկալելով Պոսնիա եւ Հերցեկովինայի կազմը քաղաքիս ժամանակաւորապէս վերանուանուած «Թորոնթօ» մարզադաշտին (մշտական անունը՝ BMO Field) մէջ:

Մինչ Գանատայի հաւաքականը այսօր դաշտ իջնելու կը պատրաստուի, անոնց ուսերուն կը ծանրանայ Աշխարհի բաժակի պատմութեան մէջ հաւաքականի ունեցած դառն բեռը. Գանատայի յարաբերութիւնը այս գերագոյն մրցաշարքին հետ եղած է խիստ դժուար: Անոնց անդրանիկ մասնակցութիւնը արձանագրուեցաւ 1986 թուականին Մեքսիքոյի մէջ, ուր ազգային խումբը պարտուեցաւ իր բոլոր երեք խաղերուն մէջ՝ առանց նոյնիսկ մէկ կոլ նշանակելու:

Պահանջուեցաւ եւս երեսունվեց երկար տարիներ, որպէսզի Գանատան վերադառնայ համաշխարհային բեմ՝ 2022 թուականին, Քաթարի մէջ: Թէեւ այնտեղ եւս անոնք կրեցին երեք պարտութիւն, սակայն այդ մրցաշարքը պատմական դարձաւ այն առումով, որ խումբի աստղ Ալֆոնսօ Տեյվիս յաջողեցաւ Խրուաթիոյ դէմ խաղին նշանակել Գանատայի պատմութեան մէջ առաջին կոլը մրցաշարքին ընթացքին: Այսօր, որպէս հիւրընկալող երկիր, Գանատան տակաւին կը փնտռէ իր առաջին վաստակած կէտը եւ իր պատմական առաջին յաղթանակը՝ յուսալով զայն նուաճել հայրենի հանդիսատեսին բուռն աջակցութեամբ:

Գլխաւոր մարզիչ Ճեսի Մարշի կողմէ ղեկավարուող ներկայ հաւաքականը լաւագոյնս կը ցոլացնէ Գանատայի ֆութպոլային աճն ու բազմազանութիւնը, սակայն խումբը կը դիմագրաւէ լրջագոյն մարտահրաւէրներ այսօրուան ճակատագրական խաղէն առաջ: Ամենէն ցաւալի հարուածը խումբի աւագին հաւանական բացակայութիւնն է. Ալֆոնսօ Տեյվիս դեռ կ'ապաքինի վերջերս ստացած մկանային վնասուածքէ մը, եւ անոր դաշտ դուրս գալը շատ կասկածելի է: Առանց անոր ստեղծագործ եւ արագաշարժ ներկայութեան, յարձակողական գիծի ողջ ծանրութիւնը պիտի իյնայ Ճոնաթան Տէյվիտի եւ Սայլ Լարինի վրայ: Այս զոյգը ազգային խումբի պատմութեան ամենէն շատ կոլ նշանակած մարզիկներն են, սակայն դժբախտաբար վերջին շրջանին կը գտնուին խոր անկումի մէջ՝ ունենալով կոլ նշանակելու մեծ դժուարութիւններ:

Գանատայի հաւաքականը (լուսանկարը՝ @canadasoccer Instagram-ի էջէն)

Պաշտպանութեան գիծը նոյնպէս զերծ չէ հարցականներէ․ հիմնական պաշտպան (defender) Մուիզ Պոմպիթոն կոտրուած ոտքի պատճառով երկար ատեն բացակայած էր, եւ թէեւ կազմին մէջ է, դժուար թէ կարենայ սկսիլ խաղը: Կ'ակնկալուի, որ անոր փոխարէն քսանամեայ երիտասարդ Լիւք տը Ֆուժրոլը դաշտ իջնէ փորձառու Տերեք Քորնելիուսի կողքին: Այս երիտասարդ պաշտպանութիւնը ստիպուած պիտի ըլլայ դիմակայելու Պոսնիոյ վտանգաւոր եզրային յարձակողներուն (wingers) եւ յատկապէս անոնց հանրայայտ ռմբարկու (striker) Էտին Ճեքոյին: Վերջինս իր ֆիզիքական հզօր կառուցուածքով եւ օդային պայքարներու մէջ ունեցած բարձր հմտութեամբ կրնայ լուրջ գլխացաւանք դառնալ Գանատայի դարպասին (goal/net):

Աշխարհի բաժակի մրցաշարքի նման հսկայական իրադարձութեան մը հիւրընկալումը պահանջած է ահռելի եւ երկարատեւ կազմակերպչական աշխատանք: Թորոնթոյի քաղաքապետարանն ու առողջապահական մարմինները ամիսներ շարունակ լարուած գործունէութիւն տարած են՝ ապահովելու համար թէ՛ տեղացիներուն եւ թէ՛ հարիւր հազարաւոր զբօսաշրջիկներուն անվտանգութիւնը: Տեղական հիւանդանոցները, յատկապէս մարզադաշտին մօտակայքը գտնուող բժշկական կեդրոնները, իրականացուցած են արտակարգ իրավիճակներու կամ այսպէս կոչուած «Նարնջագոյն ահազանգի» (Code Orange) լայնածաւալ փորձեր՝ հնարաւոր որեւէ աղէտի պատրաստ ըլլալու համար: Հանրային առողջապահութեան պատասխանատուները նաեւ խիստ վերահսկողութիւն կ'իրականացնեն սննդամթերքի անվտանգութեան եւ հաւանական վարակներու կանխարգիլման ուղղութեամբ:

Միեւնոյն ժամանակ, Ֆորթ Եորքի եւ Տը Պէնթուէյի շրջաններուն մէջ կառուցուած ՖԻՖԱ-ի երկրպագուներու փառատօնի հսկայական տարածքը արդէն իսկ կը հիւրընկալէ հազարաւոր մարդիկ: Հոս տեղի կ'ունենան անվճար համերգներ եւ մշակութային զանազան ծրագիրներ: Թէեւ երէկ անակնկալ ուժգին փոթորիկն ու կայծակի վտանգը ստիպեցին կազմակերպիչներուն ժամանակաւորապէս պարպել տարածքը, ֆութպոլասէրներու տրամադրութիւնները կը մնան շատ բարձր: Մարդկային այս մեծ հոսքը հեզասահ կառավարելու նպատակով տեղական փոխադրամիջոցներու ցանցը՝ յատկապէս GO Transit-ը, զգալիօրէն աւելցուցած է իր երթները, որպէսզի բոլորը անխափան հասնին մարզադաշտ կամ հանրային դիտման վայրեր:

Սովետական Միութեան ռմբարկու (striker) Օլեկ Պլոխինն ու գանատացի Պրանքօ Սէտոքա կը մրցին 1986-ի Աշխարհի բաժակի մրցաշարքի խաղի մը ընթացքի: Սով. Միութիւնը այդ խաղը յաղթեց 2-0 հաշիւով:

Պատմական այս մրցաշարքը իւրայատուկ է նաեւ այլ առումով մը. ֆութպոլի աշխարհի բաժակներու պատմութեան մէջ առաջին անգամն ըլլալով, հիւրընկալութեան մեծ պատասխանատուութիւնը կը կիսեն երեք երկիրներ՝ Գանատան, Միացեալ Նահանգներն ու Մեքսիքօն: Այս եռակողմ եւ աննախադէպ համագործակցութեան ծիրէն ներս, Գանատայի տարածքին ընդհանուր առմամբ տեղի պիտի ունենան տասներեք հանդիպումներ. անոնցմէ վեցը պիտի հիւրընկալէ Թորոնթօն, իսկ մնացեալ եօթը խաղերը պիտի կայանան արեւմտեան ափի Վանգուվըր քաղաքին մէջ:

Այսօրուան պատմական ճակատումէն ետք, Գանատայի ազգային հաւաքականը խմբային հանգրուանի իր յաջորդ երկու մրցումներուն համար պիտի մեկնի Վանգուվըր: Այնտեղ անոնք 18 յունիսին դաշտ պիտի իջնեն Քաթարի դէմ, իսկ 24 յունիսին ուժերը պիտի չափեն Զուիցերիոյ զօրաւոր հաւաքականին հետ՝ նպատակ ունենալով ապահովել յաջորդ փուլի տոմսը: Միեւնոյն ժամանակ, մեր քաղաքը այսօրուան անդրանիկ խաղէն ետք պիտի շարունակէ իր հիւրընկալի դերը՝ ընդունելով տարբեր ազգային հաւաքականներու եւս հինգ հանդիպումներ (ներառեալ՝ Ղանա-Փանամա, Գերմանիա-Փղոսկրեայ Ափունք, Խրուաթիա-Փանամա եւ Սենեկալ-Իրաք ճակատումները):

Մինչ Թորոնթօն եւ ամբողջ երկիրը կը համախմբուին թխկիի տերեւով դրօշին շուրջ, Թորոնթոյի հայ համայնքը նոյնպէս մեծ խանդավառութեամբ կը հետեւի այս իրադարձութեան՝ իրեն հետ բերելով ֆութպոլային հարուստ ու տեւական ժառանգութիւն մը: Ճիշտ է, որ անկախութենէն ի վեր Հայաստանի ազգային հաւաքականը բնաւ չէ յաջողած յաղթահարել որակաւորման փուլերը եւ հասնիլ Աշխարհի բաժակի մրցաշարքի հանգրուանին, հակառակ Հենրիխ Մխիթարեանի նման համաշխարհային մակարդակի աստղեր ունենալուն: Սակայն հայկական ֆութպոլի իսկական ոսկեդարը կը գտնուի Խորհրդային Միութեան տարիներուն մէջ, երբ հայ մարզիկներն ու ակումբները մեծ համբաւ կը վայելէին:

Հայութեան աւագ սերունդը մինչեւ օրս հպարտութեամբ կը յիշէ «Արարատ Երեւան»-ի հերոսական 1973 թուականը, երբ խումբը նուաճեց թէ՛ Խորհրդային Միութեան բարձրագոյն խմբակի ախոյեանութիւնը եւ թէ՛ Բաժակը՝ ծունկի բերելով Մոսկուայի եւ Քիեւի հզօր ու անպարտելի թուացող ակումբները: Աւելին, հայազգի ֆութպոլի մեծ վարպետ Խորէն Յովհաննիսեանը ոչ միայն մասնակցեցաւ 1982 թուականի Սպանիոյ մէջ կայացած Աշխարհի բաժակին՝ Խորհրդային Միութեան հաւաքականի կազմին մէջ, այլեւ փառահեղ կոլ մը նշանակեց Պելճիքայի դէմ՝ իր անունը ոսկէ տառերով գրելով համաշխարհային ֆութպոլի պատմութեան մէջ: Այս հարուստ անցեալն ու ֆութպոլի հանդէպ տածած անսահման սէրը մինչեւ օրս վառ կը մնան հայութեան սրտերուն մէջ:

Այս երկու տարբեր, բայց իրարու միահիւսուող աշխարհներու անբաժանելի միաձուլումը լաւագոյնս կը մարմնաւորէ Համօն՝ Թորոնթօ ծնած եւ մեծցած պատանի մը, որուն համար այսօրուան խաղը իսկական տօնախմբութիւն է: Ինչպէս շատ մը գանատահայ մանուկներ, պատանիներ ու երիտասարդներ, Համօն հայկական վարժարանի աշակերտ է եւ հասակ կ’առնէ հայկական համայնքի զանազան կազմակերպութիւններու եւ հաստատութիւններուն մէջ. դպրոցի ֆութպոլի խումբի դարպասապահն (goalkeeper) է:

Ժամանակաւորապէս վերանուանուած «Թորոնթօ» մարզադաշտը (մշտական անունը՝ BMO Field. լուսանկարը՝ torontofwc26.ca կայքէն)

Այսօր հպարտօրէն կրելով Գանատայի հաւաքականի կարմիր շապիկը, ան կը նշէ, թէ ի խորոց սրտի կը փափաքէր տեսնել Հայաստանի ծածանուող եռագոյնը այս հսկայական մրցաշարքին մէջ: Սակայն ան անմիջապէս կ'աւելցնէ, որ աննկարագրելիօրէն հիանալի զգացում է տեսնել Գանատան այս բարձրագոյն մակարդակին վրայ, մանաւանդ երբ այդ պատմական հանդիպումները տեղի կ'ունենան իր հարազատ քաղաքին մէջ:

Երբ Համոյին կ'ուղղենք այն հետաքրքրական, բայց միեւնոյն ժամանակ խրթին հարցումը, թէ արդեօք որո՞ւն պիտի քաջալերէր, եթէ երեւակայական օր մը Հայաստանն ու Գանատան դէմ յանդիման գային Աշխարհի բաժակի խաղի մը ընթացքին, ան վայրկեան մը լուռ կը մնայ, մտածկոտ կը ժպտի եւ կը պատասխանէ. «Շատ դժուար է պատասխանել այդ հարցումին... Անոնք երկուքն ալ իմ հայրենիքներս են»։ Ան կը բացատրէ, որ նման պարագայի հաւանաբար ինք պարզապէս պիտի վայելէր այդ գեղեցիկ խաղը իր ամբողջ էութեամբ՝ տօնելով եւ ուրախանալով անկախ վերջնական արդիւնքէն:

Համոյին այս անկեղծ ու պարզ խօսքերը կը խտացնեն մեր համայնքի իւրայատուկ հոգեբանութիւնն ու ոգին, որ միաժամանակ անքակտելիօրէն հաւատարիմ է իր դարաւոր ու պատմական արմատներուն եւ խորապէս, անկեղծօրէն կապուած է այն երկրին, որ դարձած է իր տունը:

Մինչ ժամացոյցի սլաքները կը մօտենան կ.ե. ժամը 3-ին, մարզադաշտի սուլիչի ձայնը շուտով պիտի ազդարարէ ոչ միայն ֆութպոլային մեծ պայքարի մը սկիզբը, այլեւ՝ Գանատայի եւ Թորոնթոյի պատմութիւններու նոր, անմոռանալի էջի մը բացումը:⚽

ԿՕ ԳԱՆԱՏԱ ԿՕ

🍁

ԿՕ ԳԱՆԱՏԱ ԿՕ 🍁